پائیز و زمستان 1395
بهار و تابستان 1395
[1]Page:
گونه شناسی و تبیین مضامین هنر گچبری در مسجدجامع قدیم سیراف
نویسندگان :
عباسعلی احمدی ، امینه خواجه ، مهرداد پارسایی برازجانی
چکیده :
تداوم رونق تجاری و اجتماعی به­ وجود آمده از اواسط دوره ی ساسانی در بندر باستانی سیراف و توسعه ی هر چه بیشتر آن در سده های نخست دوران اسلامی، این شهر را به­ عنوان پایگاهی مناسب برای انتقال مفاهیم و الگوهای هنری رایج در ایران پیش از اسلام به فضای هنری ایران اسلامی تبدیل نمود. چهارچوب های فکری و اجتماعی برخاسته از از آموزه های اسلامی در کنار رونق اقتصادی و ثروت تجّار سیرافی، معماران و هنرمندان این شهر را بر آن داشت تا با بهره گیری و پالایش الگوهای هنری پیشین، دست به احداث بنا هایی نظیر مسجدجامع قدیم سیراف بزنند. این بنا اگر چه به­ عنوان یکی از قدیمی ترین مساجد ایران در ردیف مساجدی نظیر مسجد شوش، دامغان، جامع نائین و جامع اصفهان قرار می گیرد؛ امّا به علّت پراکندگی و محدودیت مطالعات صورت گرفته در مورد ساختار معماری و هنرهای وابسته به آن­مانند گچبری، به شایستگی معرفی نشده و مهجور مانده است. در این پژوهش سعی بر آن است تا با بررسی مضامین بصری گچبری های بدست آمده از کاوش های این مسجد و مقایسه ی تطبیقی با گچبری های پیش و پس آن از اواخر دوره ی ساسانی تا سده ی پنجم هجری، ضمن گونه شناسی نقوش و مضامین به کار رفته در این گچبری ها، به تبیین نقش و جایگاه این بنا در فرآیند گذار ساختار های هنر ایران پیش اسلام به دوره ی اسلامی پرداخته شود. برآیند مطالعات حاضر مؤید آن است که در مجموعه گچبری های به دست آمده از بنای مسجدجامع سیراف هنرمند گچ کار با بهره گیری از الگوها و ترکیبات هندسی و گیاهی معمول در گچبری های دوره ی ساسانی، دست به خلق ترکیباتی نو زده که ضمن هماهنگی با چهارچوب های فکری و آموزه های اسلامی، رنگ و بوی هنر گچبری ساسانی را بیش از سایر بناهای هم دوره ی خود منعکس می کند.
کلمات کلیدی :
بندر سیراف، مسجد جامع قدیم، تزئینات گچبری.
دریافت فایل اصل مقاله
5432[1]Page: